Foarlêze yn it Frysk makket ryk
Gepubliceerd op in College van B&W.
Onderaan deze pagina vind je een Nederlandse versie van deze column.
Column wethâlder Petra van den Akker
Taal is mear as in middel om te learen. Dat merk ik hiel dúdlik as ik de ôfrûne wiken op basisskoallen yn Súdwest-Fryslân oan it foarlêzen bin. De oandacht, de fragen en de ynteresse fan de bern litte sjen hoe krêftich in ferhaal wêze kin – se leare der net allinne fan. Mar it ferhaal soarget ek foar belibben en sa reitsje sy yn ferbining mei harren eigen wrâld.
Lês-mar-foar-wiken
Yn it ramt fan de Lês-mar-foar-wiken fan de Afûk mocht ik foarlêze oan in klasse fan basisskoalle De Bron yn Boalsert. It wie gjin politike presintaasje, gjin sifers of notulen, mar ienfâldich in ferhaal diele. Yn dit ienfâldige momint wie it dúdlik hoe wichtich taal en ferhalen binne foar de ûntwikkeling fan bern. De manier wêrop se harkje en harren eagen grut wurde by spannende en werkenbere stikken. Ek myn kollega-wethâlders Henk de Boer en Bauke Dam hawwe op skoallen oan it foarlêzen west. Henk de Boer wie yn Skearnegoutum op CBS Op'e Hichte en Bauke Dam yn Reahûs op Kindcentrum Sint Bonifacius. We drage de Fryske taal in waarm hert ta.
Libbene taal
Foarlêzen yn it Frysk jout dêr in ekstra diminsje oan. Foar bern dy’t Frysk thús prate, is it werkenning fan harren taal en kultuer. Foar bern dy’t it Frysk minder goed kenne, is it in tagonklike moeting mei in taal dy’t mei harren omjouwing ferbûn is. Troch yn it Frysk foar te lêzen wurdt it in taal om te belibjen, te ûnderfinen en mei-inoar te dielen. Ek de lytste wurden kinne harren ferbylding aktivearje en harren ynteresse yn lêzen en learen stimulearje.
Dei fan de Europeeske Talen
Juster wie it de Dei fan de Europeeske Talen. San dei ûnderstreket it belang fan meartaligens op in gruttere skaal. Yn Europa binne hûnderten talen thús, en it Frysk hat dêr in libbene en ûnderskiedende plak. It is in taal mei skiednis en identiteit, en op skoalle aktivearjen wy dy taal net allinne yn it ûnderwiis, mar ek yn ‘e wrâld fan de bern. It wurdt sichtber dat taal mear is as wurdskat en grammatika: it is kultuer, erfskip en in middel om yn ’e wrâld te stean.
Krêftige bydrage
As bern fan jongs ôf de kâns krije om mear as ien taal te hearren en te brûken, leare se net allinne wurdskat en struktuer, mar ek hoe’t taal ferbynt, identiteit stipet en har blik op de wrâld iepent. Foarlêzen – troch in juf, master of sa as juster in wethâlder – is dêrby in ienfâldige, mar krêftige bydrage.
It is moai om te sjen hoe’t dizze ynvestearring yn it bewust brûken fan 'e taal op langere termyn wurket. Bern dy't ûnderfûn hawwe dat harren taal wurdich is om mei-inoar te dielen, drage dat gefoel ek nei oare situaasjes. Foarlêzen makket ryk: net allinne yn kennis, mar yn belibben, ferbining en bewustwêzen fan de wearde fan taal. Dat is in les dy’t ik graach mei elk bern diele wol, en ien dy’t my as wethâlder ek berikket.
Petra van den Akker
Wethâlder Súdwest-Fryslân
Taal is meer dan een middel om te leren. Dat merk ik heel duidelijk als ik de afgelopen weken op basisscholen in Súdwest-Fryslân aan het voorlezen ben. De aandacht, de vragen en de interesse van de kinderen laten zien hoe krachtig een verhaal kan zijn – ze leren er niet alleen van. Maar het verhaal zorgt ook voor beleefden en zo raken ze in verbinding met hun eigen wereld.
Lees-maar-voor-weken
In het kader van de Lês-mar-foar-wiken van de Afûk mocht ik voorlezen aan een klas van basisschool De Bron in Bolsward. Het was geen politieke presentatie, geen cijfers of notulen, maar eenvoudig een verhaal delen. In dit eenvoudige moment was het duidelijk hoe belangrijk taal en verhalen zijn voor de ontwikkeling van kinderen. De manier waarop ze luisteren en hun ogen opgroeien bij spannende en herkenbare stukken. Ook mijn collega-wethouders Henk de Boer en Bauke Dam zijn op scholen aan het voorlezen geweest. Henk de Boer was in Scharnegoutum op CBS Op'e Hichte en Bauke Dam in Reahûs op Kindcentrum Sint Bonifacius. We dragen de Friese taal een warm hart toe.
Levende taal
Voorlezen in het Fries geeft daar een extra dimensie aan. Voor kinderen die Fries thuis spreken, is het herkenning van hun taal en cultuur. Voor kinderen die het Fries minder goed kennen, is het een toegankelijke ontmoeting met een taal die met hun omgeving is verbonden. Door in het Fries voor te lezen wordt het een taal om te beleven, te ervaren en met elkaar te delen. Ook de kleinste woorden kunnen hun verbeelding activeren en hun interesse in lezen en leren stimuleren.
Dag van de Europese Talen
Gisteren was het de Dag van de Europese Talen. Zo’n dag onderstreept het belang van meertaligheid op een grotere schaal. In Europa zijn honderden talen en het Fries heeft daar een levende en onderscheidende plaats. Het is een taal met geschiedenis en identiteit, en op school activeren wij die taal niet alleen in het onderwijs. Maar ook in de wereld van de kinderen. Het wordt zichtbaar dat taal meer is dan woordenschat en grammatica: het is cultuur, erfenis en een middel om in de wereld te staan.
Krachtige bijdrage
Als kinderen van jongs af aan de kans krijgen om meer dan één taal te horen en te gebruiken, leren ze niet alleen woordenschat en structuur. Maar ook hoe taal verbindt, identiteit steunt en hun blik op de wereld opent. Voorlezen – door een juf, meester of zoals gisteren een wethouder – is daarbij een eenvoudige, maar krachtige bijdrage.
Het is mooi om te zien hoe deze investering in het bewuste gebruik van de taal op langere termijn werkt. Kinderen die hebben ervaren dat hun taal waard is om met elkaar te delen, dragen dat gevoel ook naar andere situaties. Voorlezen maakt rijk: niet alleen in kennis, maar in beleefden, verbinding en bewustzijn van de waarde van taal. Dat is een les die ik graag met elk kind wil delen, en iemand die mij als wethouder ook bereikt.
Petra van den Akker
Wethouder Súdwest-Fryslân
