Een Nederlandse versie van de column vind je onderaan deze pagina.
Taal as ferbinende faktor - kollum wethâlder Petra van den Akker
Gepubliceerd op in College van B&W.
Soms sit emoasje yn wurden dy’t jo allinne yn jo memmetaal echt goed fiele. In grap dy’t yn it Frysk krekt better falt. In treastend wurd tsjin dyn bern. Of in ferhaal dat jo yn jo eigen taal it leafst fertelle. Wa’t deselde taal praat, begrypt inoar faak net allinnich mei it ferstân, mar ek mei it gefoel. Dêrom is taal safolle mear as in middel om te kommunisearjen: it is in taal fan it hert.
Op 21 febrewaris 2026 is it de Dei fan de Memmetaal. Dy dei giet oer taal, mar foaral oer wat taal mei ús docht. Yn jo eigen memmetaal kinne jo jo emoasjes faak better uterje. Blidens, fertriet, humor of grutskens: it komt rjochter út it hert as jo dat yn jo eigen taal sizze kinne. Dat jildt foar it Frysk, mar ek foar ús dialekten lykas it Stedsfrysk en it Hylpersk.
It Frysk is net myn memmetaal. Mar ik bin it de ôfrûne jierren wol mear praten gongen. As wethâlder brûk ik it Frysk om better mei ús ynwenners kommunisearje te kinnen. In skoft lyn hie ik in lestich petear oer in hanthaveningssaak. De ynwenner hie syn advokaat meinommen, út it westen fan Nederlân. De advokaat spruts gjin Frysk en wy fierden dêrom it petear yn it Nederlânsk. Doe't wy yn it petear ta de kearn kamen, doe't it der écht efkes op oankaam, binne we dochs, as fansels, oergien op it Frysk. Yn dy taal koene wy elkoar better fine en begripe.
Foar bern is dat net oars. As bern meartalich opgroeie, leare se net allinne mear wurden, mar ek hoe’t se har gefoelens uterje kinne. In bern dat him yn syn eigen taal útdrukke kin, fielt him faker feilich en sjoen. Meardere talen helpe bern om fleksibel te tinken en har better te ûntwikkeljen. Dêrom is it wichtich dat wy talen romte jouwe, thús, op skoalle en yn ús mienskip.
As gemeente Súdwest-Fryslân ha wy in nij taalbelied klear lizzen. It doel is dúdlik: wy wolle dat alle talen yn ús gemeente sichtber en brûzjend bliuwe. It Frysk hat dêr in wichtich plak yn, mar ek ús dialekten en oare memmetalen hearre derby. Yn it taalbelied stiet hoe’t wy taal brûke wolle yn ús organisaasje, yn it ûnderwiis, yn de iepenbiere romte en yn ús kommunikaasje. Wy wolle dat minsken har eigen taal sjen en hearre kinne, en dat se har dêryn thús fiele. Op 18 febrewaris sil it taalbelied yn de Kommisjefergadering Boarger en Mienskip besprutsen wurde en 5 maart yn de gemeenteried.
Taal giet net allinne oer wurden, mar oer erkenning. As jo jo taal brûke kinne, meie jo josels wêze. Dat jout romte foar emoasje, foar ferhalen en foar ferbining mei oaren. Krekt dêrom wolle wy talen net allinne beskermje, mar ek aktyf brûke en sichtber meitsje yn ús gemeente.
Om dat te berikken, wolle wy in Taalplatfoarm oprjochtsje yn Súdwest-Fryslân. In netwurk fan minsken, organisaasjes en ferienings dy’t wat mei taal hawwe. Mei-inoar kinne wy ideeën diele, projekten opsette en derfoar soargje dat taal libbet. Wolle jo meitinke of meidwaan? Jou jo of jimme organisaasje dan op fia dit formulier. Want ús talen wurde it sterkst as wy se mei-inoar praten bliuwe.
Petra van den Akker,
wethâlder Kultuer
Soms zit emotie in woorden die je alleen in je moedertaal echt goed voelt. Een grap die in het Fries net even beter valt. Een troostend woord tegen je kind. Of een verhaal dat je het liefst in je eigen taal vertelt. Wie dezelfde taal spreekt, begrijpt elkaar vaak niet alleen met het verstand, maar ook met het gevoel. Daarom is taal zoveel meer dan een middel om te communiceren: het is een taal van het hart.
Op 21 februari 2026 is het de Dag van de Moedertaal. Die dag gaat over taal, maar vooral over wat taal met ons doet. In je eigen moedertaal kun je je emoties vaak beter uiten. Blijdschap, verdriet, humor of trots: het komt recht uit het hart als je dat in je eigen taal kunt zeggen. Dat geldt voor het Fries, maar ook voor onze dialecten zoals het Stadsfries en het Hylpers.
Het Fries is niet mijn moedertaal. Maar de afgelopen jaren ben ik het wel meer gaan spreken. Als wethouder gebruik ik het Fries om beter met onze inwoners te kunnen communiceren. Een tijd geleden had ik een lastig gesprek over een handhavingszaak. De inwoner had zijn advocaat meegenomen, uit het westen van Nederland. De advocaat sprak geen Fries, en daarom voerden wij het gesprek in het Nederlands. Toen we echter bij de kern van het gesprek kwamen, toen het er écht op aankwam, zijn we vanzelf overgegaan op het Fries. In die taal konden we elkaar beter vinden en begrijpen.
Voor kinderen is dat niet anders. Als kinderen meertalig opgroeien, leren ze niet alleen meer woorden, maar ook hoe ze hun gevoelens kunnen uiten. Een kind dat zich in zijn eigen taal kan uitdrukken, voelt zich vaker veilig en gezien. Meerdere talen helpen kinderen om flexibel te denken en zich beter te ontwikkelen. Daarom is het belangrijk dat we talen ruimte geven, thuis, op school en in onze gemeenschap.
Als gemeente Súdwest-Fryslân hebben we een nieuw taalbeleid klaar liggen. Het doel is duidelijk: we willen dat alle talen in onze gemeente zichtbaar en levendig blijven. Het Fries heeft daarin een belangrijke plek, maar ook onze dialecten en andere moedertalen horen erbij. In het taalbeleid staat hoe we taal willen gebruiken in onze organisatie, in het onderwijs, in de openbare ruimte en in onze communicatie. We willen dat mensen hun eigen taal kunnen zien en horen, en dat ze zich daarin thuis voelen. Op 18 februari zal het taalbeleid worden besproken in de Commissie Burger en Gemeenschap en op 5 maart in de gemeenteraad.
Taal gaat niet alleen over woorden, maar over erkenning. Als je je taal kunt gebruiken, mag je jezelf zijn. Dat geeft ruimte voor emotie, voor verhalen en voor verbinding met anderen. Precies daarom willen wij talen niet alleen beschermen, maar ook actief gebruiken en zichtbaar maken in onze gemeente.
Om dat te bereiken, willen we een Taalplatform oprichten in Súdwest-Fryslân. Een netwerk van mensen, organisaties en verenigingen die iets met taal hebben. Samen kunnen we ideeën delen, projecten opzetten en ervoor zorgen dat taal leeft. Wilt u meedenken of meedoen? Geef uzelf of uw organisatie dan op via dit formulier. Want onze talen worden het sterkst als we ze samen blijven spreken.
Petra van den Akker
Wethouder Cultuur
