Vergunningen erfgoed
Bezit je een monument in onze gemeente? Is je pand aangemerkt als karakteristiek of ligt het pand binnen een beschermd stads- of dorpsgezicht? Dan ben je eigenaar van een bijzonder stukje historie. Voor het verbouwen, restaureren of slopen heb je mogelijk een omgevingsvergunning nodig.
Een omgevingsvergunning kan ook nodig zijn voor bouwen of graven op een plek waar mogelijke archeologische resten in de bodem kunnen zitten. Dit geldt ook voor gebieden met een grote cultuurhistorische waarde, zoals een gebied met een bijzondere kavelstructuur, kwelderwallen, stuwwallen, terpen en oude dijken. Ook voor het graven en dempen van sloten kan een vergunning vereist zijn.
Bekijk de informatie en veelgestelde vragen of start meteen je aanvraag.
Vraag een omgevingsvergunning aan
Twijfel je of iets vergunningsvrij mag? Hieronder vind je per type erfgoed extra informatie en enkele voorbeelden.
Voer je alleen klein en regulier onderhoud uit, waarbij materiaalsoort, kleur, vorm, detaillering en profilering niet veranderen? Dan kun je meestal vergunningsvrij aan de slag.
Een vergunning is wél nodig bij het:
- afkrabben van oude verflagen;
- schilderwerk overschilderen in een andere kleur;
- vernieuwen van kozijnen, deuren en ramen;
- vernieuwen metselwerk, voegwerk en houten gevels;
- schoonmaken van de gevel onder hoge druk;
- veranderen van de indeling van het pand;
- slopen van monumentale onderdelen;
- aanbrengen van nieuwe beplanting of verharding in een historische tuin;
- herstellen of moderniseren van oorspronkelijke onderdelen in het interieur.
Kleine werkzaamheden die niet zichtbaar zijn vanaf de openbare ruimte zijn meestal vergunningsvrij. Ook gewoon onderhoud waarbij materiaal, kleur en vorm hetzelfde blijven, mag zonder vergunning.
Een vergunning is wél nodig bij het:
- vervangen van dakpannen door een andere soort of ander materiaal;
- vervangen van houten kozijnen of deuren (of andere onderdelen) door kunststof;
- veranderen aan de gevel, zoals het verplaatsen van ramen of deuren;
- plaatsen van zonnepanelen;
- aanpassen van je stoep of hekwerk voor het pand;
- bouwen of slopen van onderdelen die zichtbaar zijn vanaf de straat.
Let op: Voor het slopen van je pand heb je altijd een vergunning nodig
Voor een karakteristiek pand is het belangrijk dat de hoofdvorm behouden blijft. Je hebt een vergunning nodig als je de buitenkant wilt verbouwen of (deels) slopen. Zo zorgen samen dat de herkenbaarheid van de plek en het gebied behouden blijft.
Ga je bouwen, graven of dempen in een waardevol gebied?
Voor bouwen of graven en/of dempen in gebieden met archeologische, landschappelijke of cultuurhistorische waarde, dan heb je vaak een vergunning nodig. Dit geldt bijvoorbeeld voor het:
- aanleggen van wegen of paden;
- dempen of graven van sloten;
- planten van diepgewortelde bomen;
- diepploegen;
- ophogen of afgraven van grond.
Meer info hierover vind je op de pagina Waardevol gebied.
Veelgestelde vragen
Wil je weten of jouw pand een rijksmonument of gemeentelijk monument is? Of dat het in een beschermd stads- of dorpsgezicht ligt? Kijk dan in ons geoportaal.
Wil je weten of jouw pand is aangemerkt als karakteristiek? Ga dan naar het Omgevingsloket en klik op ‘Regels op de kaart’.
- Typ linksboven je adres in.
- Selecteer je adres.
- In de linkerkolom zie je de bijbehorende plannen. Klik op het meest recente omgevingsplan.
- Staat er bij ‘bouwaanduiding’ karakteristiek? Dan is jouw pand aangemerkt als karakteristiek.
Doe een vergunningcheck via het Omgevingsloket. Kom je daar niet uit neem dan contact op via omgeving@sudwestfryslan.nl
Twijfel je of jouw plannen passen bij het historisch karakter of de waarden van je pand of gebied? Ons team Erfgoed denkt graag met je mee. Mail je plannen naar erfgoed@sudwestfryslan.nl.
Je vraagt een omgevingsvergunning aan via het landelijke Omgevingsloket. Je aanvraag komt dan automatisch bij ons terecht.
Heb je eerst een vergunningcheck gedaan? Dan kun je direct starten met de aanvraag. Je locatie en activiteiten worden automatisch overgenomen. Dat scheelt veel werk bij het invullen.
Vaak wel. Je kunt subsidie aanvragen voor het in stand houden van gemeentelijke monumenten en karakteristieke panden. Of voor het terugbrengen van historische details aan panden binnen een beschermd stads- dorpsgezicht.
Welke subsidies er precies mogelijk zijn vind je in artikel 7.1.2 van de subsidieregelingen 2026.
Meer info vind je op ‘Subsidie onderhoud, restauratie en onderzoek’. Gelijk subsidie aanvragen? Dit kan op onze pagina Subsidies.