Groenbeleid.

Onze gemeente vindt ons groen van groot belang. Groen is niet alleen goed voor het milieu, het maakt plekken ook interessant om te bezoeken. We onderhouden en beheren onder andere parken, bossen, begraafplaatsen, bermen, speelvoorzieningen, sloten en vijvers. Wij streven naar een afwisselend, verzorgd, duurzaam en veilig groen. Ook vinden wij het belangrijk om ons groen te beschermen. Via deze pagina houden wij je daarom op de hoogte van bijzondere ontwikkelingen op het gebied van planten en dieren in onze gemeente.

Groen

In 2018 is IJlst tijdens de Nationale Groendag in Den Haag uitgeroepen tot de één na groenste stad van Nederland!
Hjir binne wy grutsk op!

Inrichting en structuur

Wij beheren 1000 hectare openbaar groen, waar meer dan 50.000 bomen staan! De belangrijkste groene uitvoeringsplannen bevinden zich in het bomenbeleidsplan. Met dit beleid houden we een veilig, afwisselend en gezond bomenbestand.

In onze gemeente worden bijna 3000 bomen extra beschermd. Het bomenregister met deze beschermde bomen wordt beheerd door vrijwilligers. Bewoners en dorps- of wijkbelangen kunnen deze bomen aanmelden. Wij beoordelen dan of de boom extra beschermd moet worden.

Iepen.

In het plantseizoen 2019-2020 is er voor particulieren nog eenmaal de mogelijkheid in aanmerking te komen voor iepen via het herplantproject van de iepenwacht. De Stichting Iepenwacht Fryslân (SIF) werkt al sinds 2005 om de iepziekte onder controle te krijgen en de iep als soort te blijven behouden voor Fryslân. Dit doet de SIF onder andere door het planten van iepen bij particulieren. Klik hier voor meer informatie.

Onze bermen hebben samen een oppervlakte van bijna 700 hectare: dat zijn 500 voetbalvelden! In de bermen komen meer dan 200 plantensoorten voor. Hier zitten ook soorten bij die wettelijk beschermd zijn of op de rode lijst staan. Dit soort bermen beheren we zo veel mogelijk ecologisch. Dat betekent: (meestal) twee keer per jaar maaien in juni en september. Hierdoor wordt de bodem langzaam minder voedselrijk en groeit het gras minder snel. Zo komt er meer ruimte voor wilde bloemen.

Meer biodiversiteit

Op plekken waar ratelaar is uitgezaaid maaien we eens per jaar, in september. De ratelaar leeft deels van gras. Daardoor groeit het gras minder snel, waardoor er ruimte komt voor wilde bloemen. We zaaien de ratelaar op veel plekken, dit bespaart kosten en levert meer bloemen en insecten op.  Smallere bermen klepelen we twee keer per jaar in fasen. Klepelen houdt in dat het gras na het maaien blijft liggen. Dit is goedkoper, het nadeel is dat er weinig verschillende bloemen kunnen groeien.

Bermbeheer

Planten

De reuzenberenklauw komt op meerdere plekken in onze gemeente voor. De plant kan ook in je tuin voorkomen. In Nederland komen twee soorten voor: de gewone en de reuzenberenklauw. De gewone berenklauw wordt ongeveer een meter hoog en heeft geen rode vlekken op de stengel. De reuzenberenklauw kan wel vier meter hoog worden. De stengel is ongeveer 10 centimeter dik en rood gevlekt. Deze soort heeft enorme bladeren van één tot anderhalve meter lang. De reuzenberenklauw breidt zich snel uit en kan overlast, irritatie en zelfs blaren veroorzaken. Daarom wordt hij bestreden.

Hoe bestrijden wij de reuzenberenklauw?

  • De gebieden met de planten meerdere keren maaien;
  • De planten laten weghalen, meerdere keren per jaar door Empatec;
  • De plant laten begrazen door Schotse Hooglanders (Rasterhoffpark).

Hoe kan ik zelf de reuzenberenklauw bestrijden?

De plant weghalen uit eigen tuin is niet verplicht maar de bloemen mogen geen zaden vormen om verdere verspreiding te voorkomen. Wil je zelf de reuzenberenklauw weghalen? Dit kun je als volgt doen:

  • Maai de plant, zodat deze niet meer kan bloeien en geen zaad kan vormen. De zaden kunnen wel tot zeven jaar na verspreiding opkomen: houd daarom meerdere jaren vol;
  • Steek de plant uit, waarbij je een stuk wortel (ongeveer 15 tot 20 centimeter diep) weghaalt. Dit herhaal je steeds wanneer er weer een nieuwe plant opkomt;
  • Giet een paar keer per jaar kokend water op de plant of in de holle stengel.

Tips en adviezen

Doe altijd beschermende kleding aan en bedek je ogen wanneer je zelf aan de slag gaat! Ben je toch in aanraking gekomen met de plant? Volg dan onderstaande tips op:

  • Was en spoel de huid direct met water en zeep.
  • Bedek de huid daarna meteen: het is verstandig om een week uit de zon te blijven.
  • Ga langs de huisarts wanneer er rode uitslag zichtbaar is.
  • Heb je het sap van de plant in je ogen gekregen? Spoel dan de ogen uit en neem contact op met de huisarts.
  • Ga direct naar de spoedeisende hulp als het sap in je mond terecht is gekomen.

De Japanse duizendknoop bevindt zich op meerdere plekken in onze gemeente en kan ook in je eigen tuin voorkomen. De wortels kunnen door kieren groeien: hierdoor kunnen ze schade veroorzaken aan funderingen, verhardingen, rioleringen, straten en dijken.

Hoe bestrijden wij de plant?

De Japanse duizendknoop is lastig weg te halen, de plant groeit namelijk erg snel en daarbij blijven de diep groeiende wortels vaak in leven. In 2019 gaan we met behulp van Empatec meerdere keren per jaar de planten uit de grond steken en afvoeren.

Hoe kan ik zelf de plant bestrijden?

Je kunt in je eigen tuin de plant zelf weghalen, hieronder een aantal tips:

  • Je komt het beste van de plant af door met een schep een stuk van de wortel af te steken (tot ongeveer 10 cm diep), dit moet in het eerste groeiseizoen soms vier tot zes keer.
  • Door heet water in of op de plant te gieten, wordt de plant verzwakt.
  • Let op: gooi wortels en plantafval van de duizendknoop bij het restafval (de grijze container), zo wordt verdere verspreiding voorkomen.

Help jij mee?

Wij willen graag weten waar de Japanse duizendknoop groeit. Zie je de plant in je eigen tuin of in de openbare ruimte? Geef dit dan aan ons door, zodat we samen kunnen proberen de groei tegen te houden.

Plant Duizendknoop

Dieren

We onderzoeken of we (natuur)terreinen waar veel insecten voorkomen met elkaar kunnen verbinden. Dit doen we samen met de provincie en natuurorganisaties. De provincie hoopt het actieplan Insectennetwerk in 2019 klaar te hebben.

In het voorjaar krijgen wij veel vragen over de eikenprocessierups. Deze rups veroorzaakt veel overlast bij mensen door de brandharen die zij hebben. Ze zitten vaak in eikenbomen, maar ook in grasland of bij stammen van bomen.

Lees meer over de eikenprocessierups op de website van GGD Friesland. Ook kun je meer lezen op de website van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.

Klik hier voor veelgestelde vragen over de rups.

Ben je in aanraking geweest met de rups?

Je kunt last krijgen van jeuk, een pijnlijke huid, ademhalingsproblemen en oogontsteking. Volg de volgende tips op na aanraking:

  • Spoel de huid en/of de ogen goed met water;
  • Was, indien nodig, je kleding op 60 graden;
  • Verdwijnen de klachten na twee weken niet? Raadpleeg dan de arts. Ook bij ernstige klachten is het verstandig om naar de huisarts te gaan.

Doe een melding openbare ruimte wanneer je een nest met deze rupsen ziet, ook in bomen in je eigen tuin. Wij laten de nesten door een gespecialiseerd bedrijf weghalen.

Eikenprocessierupsen

Cultuurhistorie en erfgoed

In onze gemeente bevinden zich 742 rijksmonumenten. Met dit aantal staan wij in de top 15 van Nederlandse gemeenten met de meeste rijksmonumenten. We ontvangen subsidies voor deze monumenten, zodat ze hun waarde kunnen behouden.

Wil je graag meer weten over de aanschaf, de restauratie en het onderhoud van rijksmonumenten? Kijk dan eens op monumenten.nl of blader door de online bibliotheek van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

De uitstraling van onze gemeente wordt voor een belangrijk deel bepaald door het aanwezige erfgoed. Het prachtige cultuurlandschap met de daarin gelegen historische dorpen en steden vormen onze gemeente. We kennen een rijk historisch bezit.

  • De gemeente is de grootste monumentengemeente in Friesland en landelijk de grootste op het gebied van beschermde stads- en dorpsgezichten;
  • De dorpen Goënga, Greonterp, Sandfirden, Scharnegoutum (kern), Uitwellingerga (kern), Tirns, Westhem (Feytebuorren) en Molkwerum zijn aangewezen als cultureel erfgoed;
  • In de gemeente liggen 6 van de 11 Friese steden;
  • De gemeente bezit veel rijksmonumenten;
  • Daarnaast zijn er veel gemeentelijke monumenten en terreinen met archeologische waarde te vinden;
  • Een deel van onze gemeente is gelegen in het waddengebied.

Bekijk hier de De Erfgoedverordening die door onze gemeente is vastgesteld.